Przelicznik cukru we krwi: mg/dl i mmol/l

Skąd w ogóle dwie jednostki

Cukier we krwi to stężenie, a stężenie da się rozsądnie wyrazić na dwa sposoby. Miligramy na decylitr podają masę glukozy w ustalonej objętości krwi. Milimole na litr podają liczbę cząsteczek glukozy, czyli to, co faktycznie wchodzi w reakcje z resztą Twojej chemii.

Polska, Stany Zjednoczone, Niemcy, Francja i Japonia posługują się na co dzień mg/dl. Wielka Brytania, Skandynawia, Australia, Kanada, Chiny i duża część świata używa mmol/l. Żadna nie jest bardziej poprawna, podział jest historyczny. Każdy, kto czyta zagraniczne forum, badanie naukowe, instrukcję sprzętu albo wynik krewnego z innego kraju, prędzej czy później musi przeliczyć.

Przelicznik i skąd się bierze

Przelicznik nie jest dowolny. Masa molowa glukozy to 180,1559 grama na mol, a decylitr to dziesiąta część litra. Z tych dwóch rzeczy wychodzi 18,0156 mg/dl na każdy 1 mmol/l. Żeby przejść z mg/dl na mmol/l, podziel przez 18,0156; w drugą stronę pomnóż.

Wersja przybliżona, którą ludzie liczą w głowie — podziel przez 18 albo pomnóż przez 18 — jest dokładna do mniej więcej jednej dziesiątej procenta, czyli daleko wewnątrz błędu każdego domowego glukometru. Tak zresztą zaokrągla sam ADA w swoich tabelach, dlatego jego progi w obu jednostkach wypadają okrągło. Kalkulator używa dokładnego przelicznika i pokazuje działanie pod wynikiem.

Ten przelicznik dotyczy wyłącznie glukozy. Inne parametry krwi mają swoje własne, bo mają własne masy molowe: cholesterol przelicza się przez 38,67, trójglicerydy przez 88,57. Jeden uniwersalny przelicznik z mg/dl na mmol/l nie istnieje.

Co znaczy przeliczona liczba

Samo przeliczenie to arytmetyka. Informacją robią je dopiero zakresy referencyjne nad kalkulatorem, a są to kategorie glukozy w osoczu na czczo Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego, wydrukowane ze źródłem.

Zanim porównasz z nimi swój wynik, warto wiedzieć jedno: ADA i WHO nie zgadzają się co do tego, gdzie zaczyna się nieprawidłowa glukoza na czczo. ADA stawia dolną granicę pasma stanu przedcukrzycowego niżej niż WHO. To nie jest różnica zaokrąglenia, tylko świadoma różnica oceny, od którego momentu zaczyna się ryzyko — i oznacza, że ten sam odczyt na czczo bywa w jednym kraju nazwany stanem przedcukrzycowym, a według kryteriów WHO normą. Obie granice są wypisane pod skalą. Jeśli Twój lekarz i jakaś strona internetowa nie zgadzają się co do Twojego wyniku, często właśnie o to chodzi.

Czego te zakresy nie obejmują

To są zakresy na czczo, czyli po co najmniej ośmiu godzinach bez jedzenia. Odczyt zrobiony godzinę po obiedzie będzie wyższy u każdego, także u osób z zupełnie prawidłową gospodarką cukrową, i porównanie go z zakresem na czczo wystraszy Cię bez powodu. Jest osobny tekst o tym, co znaczy przygodny, niebędący na czczo pomiar, i drugi o tym, jak często w ogóle warto mierzyć cukier.

Zakresy dotyczą też glukozy w osoczu z krwi żylnej, oznaczonej w laboratorium. Domowe glukometry mierzą krew włośniczkową i większość podaje wartość przeliczoną na osocze, ale mają dopuszczalny błąd rzędu 15 %, co wystarcza, żeby przesunąć odczyt przez granicę pasma. Z glukometru nie rozpoznaje się niczego. Jeżeli odczyt Cię niepokoi, właściwym następnym krokiem jest oznaczenie w laboratorium.

I są to zakresy dla dorosłych, którzy nie są w ciąży. Ciąża ma własne, niższe progi, ustalane osobno na potrzeby przesiewu w kierunku cukrzycy ciążowej.